Lịch sử tình yêu
18/11/2010 14:27:58
(www.vietkieu.biz) Một cuốn sách đáng để đọc
Lịch sử tình yêu là một chuỗi những câu chuyện tình yêu với rất nhiều sự kiện vừa gắn với lịch sử vừa mang đậm hơi thở hiện đại, ở đó câu chuyện này giải thích cho câu chuyện kia, bổ sung cho câu chuyện kia theo một cách không hẳn mạch lạc nhưng cực kỳ hợp lý và logic. Lịch sử tình yêu, có lẽ không có tên gọi nào đích đáng và tuyệt diệu hơn cho một thiên tiểu thuyết mà từ khởi đầu cho đến khi kết thúc đều khiến độc giả phải nôn nao xáo động.
Trước khi 21 tuổi, Leopold Gursky đã là tác giả của ba cuốn sách và Lịch sử tình yêu sáng tác tại quê nhà Slonim (Ba Lan) viết về điều lớn lao nhất của cuộc đời anh: tình yêu dành cho Alma, cô gái anh biết từ thưở niên thiếu. Khi Phát xít Đức đe dọa tấn công Ba Lan, cha Alma đưa cô tới Mỹ để được an toàn; bản thân Leo không biết số phận mình đi đâu về đâu đã trao cuốn sách Lịch sử tình yêu cho người bạn thân Zvi Litvinoff trước khi anh này đến Chile. Leo ở lại, sống trong rừng trong suốt ba năm, học cách để trở nên tàng hình và tồn tại. Nghĩ rằng Leo đã chết trong chiến tranh, những người thân của anh đều rời khỏi quê nhà và sinh sống ở những miền đất khác; Alma, cô gái anh yêu giữ lại giọt máu của hai người, sinh con và đặt tên là Isaac, sau đó kết hôn với người đàn ông khác. Ở Chile, Zvi Litvinoff tìm được tình yêu với Rosa, người sau này giúp ông dịch cuốn sách của Leo từ tiếng Yiddish sang tiếng Tây Ban Nha và đưa tên tuổi Litvinoff ít nhiều trở nên nổi tiếng.
“Trong hai nghìn bản in đầu tiên của Lịch sử tình yêu, một số được mua và đọc, nhiều cuốn được mua về rồi không đọc, một số phai dần màu [...], một số được đánh dấu bút chì, một số được chuyển tới máy ép giấy […]. Nhưng trong số những cuốn Lịch sử tình yêu in lần đầu tiên, ít nhất một cuốn đã làm thay đổi một cuộc đời-nhiều hơn một cuộc đời”. Hàng chục năm trôi đi, số phận của cuốn sách cũng tựa như số phận tác giả của nó. Trong khi Lịch sử tình yêu trôi nổi từ nhà kho ẩm ướt ở Santiago (Chile) tới các hiệu sách lớn nhỏ ở Buenos Aires (Argentina), Leo vẫn còn sống và phiêu dạt tới New York, nơi ông trở nên “tàng hình” để có thể nhìn thấy con trai Isaac, kết quả tình yêu của ông và Alma lớn lên và trở thành một nhà văn nổi tiếng; để ở bên cạnh Alma trong những thời khắc cuối cùng của cuộc đời. Ở tuổi tám mươi, sống trong cô đơn và bệnh tật, Leo đột nhiên muốn được mọi người nhìn thấy và nhận thấy sự tồn tại của mình ở khắp mọi nơi: ông tìm mọi cách để thu hút sự chú ý của mọi người nơi công cộng; gây phiền nhiễu với bất cứ ai ông gặp, thậm chí còn chấp nhận là người mẫu khỏa thân cho lớp mỹ thuật, tất cả chỉ để “không chết vào một ngày không có ai trông thấy mình”. Leo sống sót, Lịch sử tình yêu cũng sống sót và nó đã tạo cảm hứng cho rất nhiều người khác, theo những cách khác nhau.
Câu chuyện của Leo trải dài theo những hồi ức quá khứ đan xen với thực tại được kể song song với câu chuyện của Alma Singer, cô bé 14 tuổi được cha mẹ đặt tên theo nhân vật chính của tác phẩm Lịch sử tình yêu. Cha cô đã mua cuốn sách ấn bản tiếng Tây Ban Nha tại Valparaíso, Chile và tặng cho mẹ Alma trước khi cô bé chào đời. Sau khi cha mất, Alma và cậu em trai Bird sống cùng mẹ. Khi Charlotte, mẹ cô, nhận được lá thư đề nghị dịch tác phẩm Lịch sử tình yêu sang tiếng Anh từ một người bí ẩn, Alma coi đó như một dấu hiệu để kết nối mẹ với người đàn ông ấy, từ đó rất nhiều điều về ông và cuốn sách cũng như nguồn gốc thật sự của Alma, người cô được đặt tên theo dần được hé mở bằng nỗ lực khám phá tuyệt vời của cô gái nhỏ. Nếu Leo là người viết Lịch sử tình yêu lần đầu tiên thì Alma Singer chính là người viết lại Lịch sử tình yêu một lần nữa, đầy đủ, trọn vẹn và phức tạp hơn.
Mặc dù câu chuyện mang nhiều yếu tố tính hài hước nhưng đó là một thứ hài hước duyên dáng và mềm mại, không chút quá lố hay gượng gạo. Song hành cùng những hình ảnh và sự kiện với nhiều liên tưởng hóm hỉnh là những khoảnh khắc của những xúc cảm thẳm sâu như khi Leo nhớ về quá khứ và những điều quý giá ông đã bỏ lỡ và đánh mất; khi Alma cố gắng một cách tuyệt vọng để đối mặt với nỗi đau mất cha và khi Bird, cậu em nhỏ tìm mọi cách để bán hết chỗ nước chanh để có thể tới Israel. Trải nghiệm của các nhân vật trong cuộc sống đời thường song song xuất hiện cùng những trải nghiệm được miêu tả trong Lịch sử tình yêu của Leo.
Một chút kiểu cách, một chút tươi mới và cực kỳ tinh tế, giọng văn trong trẻo như thơ với một kết cấu hấp dẫn đặc biệt, Krauss thể hiện tài năng bậc thầy trong việc kết nối uyển chuyển các tuyến truyện tưởng như không hề ăn khớp với nhau. Các nhân vật từ Leopold Gursky, Zvi Litvinoff, Alma Mereminski, David Singer, Alma Singer đến những nhân vật chỉ xuất hiện thoáng qua khác như Rosa, Bruno… đều sống động và đáng nhớ bởi tính cách của họ, bởi những nét dị biệt của họ và bởi cả sức mạnh nội tâm của họ mà buồn đau và mất mát không thể làm mất đi nhiệt huyết yêu thương.
Thay vì lao vào vòng xoáy của những kinh ngạc lớn lao hay đi theo lối viết nặng nề độc đoán, Krauss để những nhân vật của mình dẫn độc giả đến với những sự thật buồn vui về cuộc sống và tình yêu, những điều chúng ta chỉ có thể cảm nhận và suy ngẫm khi đến tận cùng của Lịch sử tình yêu. Đó còn có thể là gì hơn hai chữ: TÌNH YÊU khi mà chính tác giả của nó, Leo Gursky, đã “trút tình yêu của mình vào đầy một cuốn sách”. Để sống và để yêu.